لاہور:(تبصرہ/شہزادفراموش)ڈاکٹر ظہیر وٹو ہوریں جی سی یو وچ استاد نیں تے جتھوں تیک مینوں یاد اے،میرا پنجابی پرچہ ”جنت“ تن کو ورھے بعدجولائی 2005ء وچ مالی اوکڑاں پاروں بند ہو گیا سی۔ پھیر پنج،چھ ورھے مگروں ظہیر وٹو تے فیصل جپا ہوراں تماہی ”سنگری“چھاپنا شروع کیتا سی، جیہدی اٹھان نویکلی، سوہنی تے دھرت نال جُڑی جاپدی سی۔ وٹو ہوراں باراں کُو ورھیاں مگروں ہن سجناں دی ہلاشیری تے اپنیاں نظماں دا پراگا ”کانہہ دے بلوں“ پڑھنہاراں اگے رکھ دتا اے۔
کتاب پہلی سطر توں ای پڑھنہار نوں نِرا جپھا ای نہیں ماردی بل کہ ساہواں وچ وی ولیٹ لیندی اے۔ایہ اوہ شاعری اے جیہڑی اکھر بنن توں پہلاں سینے وچ دھڑکدی اے،تے مُک کے وی نہیں مُکدی۔ ایہ اوہ اے جیہڑی اک وار اندر وَڑ جاوے تاں اکھاں دی عادت بدل دیندی اے تے سوچاں دے تار وی۔
ایس شعری پراگے وچ تانگھ صرف وچھوڑے دا جذبہ نہیں،ایہ وارث دی دھرتی وانگ ساہ نال جڑی ہوئی جڑھ اے۔نظم ”تانگھ تیری دے مارے“ وچ چن، کنک، نیلی بار، سِک تے ساہ اکو ویلے وچ محبوب وی نیں تے کائنات وی۔ایہ تانگھ، بُلّھے شاہ وانگوں سوال نہیں پچُھدی، ایہ تانگھ وَس جاندی اے۔ ایہ تانگھ اوہ اے جیہڑی محبوب توں وی اگے کائنات نال جُڑ جاندی اے۔اوہناں دا رنگ روایت نال جڑیا وی لگدا اے تے سب توں وکھرا وی۔
سِک تیری وچ واؤ پرے دی
پئی سِیٹیاں مارے
تانگھ تیری دے مارے
نیلی بار اچ تیری اودر
یارو یار پکارے
تانگھ تیری دے مارے
نظم ”رنگ“ وچ عشق رومانوی تجربہ نہیں،عشق وجودی واقعہ بن جاندا اے۔ایہ اوہ عشق اے جیہڑا رومی دے عشق نال ہم آواز اے،پر ایہ عشق دی اگ پنجاب دی مٹی وِچوں بھڑکدی اے۔ہوند، انہوند دا ایکا،اندر باہر دی خشنودی،ایتھے وٹو ہوریں لگدا اے کسے مغربی شاعر نوں پنجابی ساہواں وچ اتار رہے ہوون اوہوی فلسفے دی رولی پائے بنِاں۔اوہناں دے قلم دے تران ویکھو۔
عرشوں نور دا وَتر لے َ کے
فرش دی جھولی ہریاں کر دے
”کھولر“وچ ایس کتاب دا سب توں بے رحم حسن سامنے آؤندا اے۔ایتھے شاعر سچ نوں سنگت وچ بٹھا کے پُچھدا اے، کدھرے سچ دی وی کوئی پرت تاں نہیں؟نظم ”پھل دوزخ دا“ دی پڑھدیاں لگدا ئے ایتھے علامت بلیک اینڈ وائٹ نہیں، گلاب، لہو، پاک واء، کافر …… سارے اک دوجے وچ رل کے اخلاقی قیامت بنا دیندے نیں۔ایہ نظم ایلیٹ نوں یاد کرواندی اے،پرایتھے ساڈا شاعر لہو وچوں حیاتی لبھدا اے۔کجھ سطراں ویکھو:
نرگی پھلاں دا ایس بھوئیں تے کم وی کیہ اے……؟
انگیاراں تے تڑک تِڑک دی واج آوندی اے
پاک پَوِتر واء
پھل تے لہو دی بونال،
آپھر جاندی اے
میرے ہتھیں پھڑے گلاب نوں کانبا چڑھیائے
ایہنے پھل نوں جیویں حیاتی بخش دتی اے
نہیں تاں خور ے……
ایہ کافر وی کدھرے سو ِیاں وچ ای سڑدا
”ہائپر ریئلٹی“ وچ اجکل دی دنیا اِنج الٹ دی اے جیویں میر تقی میر سادگی وچ قیامت رکھدا ہووے۔ نظم وچ محبوب جسم نہیں،اثر اے۔گملے وچ پیَر دی مٹی،چمبے دا بوٹا،تاریخ بدلدا کیلنڈر،ایہ کوئی مغربی تھیوری نہیں،ایہ پنجابی تجربہ اے جتھے یادویلے نوں ہرا دیندی اے۔نظم ”اوہیو دیس“ ایس کتاب دی روح اے۔ ایہ دیس نقشے وچ نہیں، ایہ دیس اوتھے اے جتھے اَنہد مُرلی دا سُر اکھراں توں پہلاں سنائی دیندا اے۔ایتھے وٹو ہوریں کبیر، بلھے شاہ تے رومی تناں نوں اکو ساہے بولن دیندے نیں تے پڑھن والا وی نال رل جاندا اے۔ایہ دیس جغرافیہ نہیں،حا لت ِ عشق اے۔
یاں پھیر تیرا دیس سہاوا
اوس اگانہہ توں وی اگے ہے
جتھے چانن کُن بن دا اے
جتھے انہد مُرلی والا سُر و جدا اے
لگدا او ہیو دیس ہے تیرا
لگدا اوہیو دیس ہے میرا
”رنگ پور“ دی شاعری پڑھنہار نوں رنگ پور دے دُکھ وِچوں لنگھاندی اے۔جتھے اوہ گلیاں نوں، ونجھلی دی تان نوں محسوسدا اے ، وچھوڑے دی بُو نوں ساہواں وچ وسا لیندا اے۔جوگی، خالی گھر تے وِچھڑے عاشق، ایہ سب کجھ مٹی دی مہک نال جڑیا جاپدا اے۔ ”رنگ پور“ دا رنگ ویکھو!
رنگ پور دیاں گلیاں وچ،
گھوڑیاں دے کُھراں ہیٹھ پھِسی ونجھلی،
موئے چھیڑ واں دے وین پاؤندی اے
لُٹر کتا جوگی دے کاسے تے موتر دیاں،
اوہدی بے وسی تے بھونکدا اے
نظم ”ریت تے ٹُردا جیون“ وجود دی ناپائیداری دا اوہ اعلان اے جیہڑا چپ رہ کے سب توں اُچا بولدا اے۔
ریت تے ٹُردا جیون
ہو یا بے اعتبارا
پیرا گانہہ نوں پَٹیے
ریت پچھا نہیں رِشکے
”کانہہ دے بلوں“صرف نظماں دا پراگا نہیں،ایہ اندر ول مُڑن دا تجربہ اے۔ ایہ اوہ کتاب اے جیہڑی پڑھ کے پڑھنہار ایہ نہیں آکھداکہ ”کیہ پڑھیا؟“بلکہ ایہ پچُھدا اے…… ”میں ہُن کون آں؟“ایہ کتاب ہر اوہ بندے لئی اے جیہڑا اکھراں نال نہیں،چپ نال وی سچ سن سکدا اے۔کتاب وچ شامل ہر نظم دا سواد وکھرا اے۔
ایہدے مُڈھ وچ ایس شاعری نوں غلام حسین ساجد تے راجہ صادق اللہ ورگے سوجھواناں سراہیا اے۔”کانہہ دا بلوں“ نوں ساڈے دوست حفیظ ہوراں سُلیکھ پبلشرز دے بینر تھلے سوہنے ڈھنگ نال چھاپیا اے۔ ٹائٹل وی سوہنا، اکھر وی تے لکھن والے دا منہ تسُیں کتاب پڑھ کے آپ چُم لوو گے۔
